Różnice między tradycyjną medycyną chińska i medycyną zachodnią
Niniejszy artykuł ma być wprowadzeniem zachodniego czytelnika w tradycyjną chińską medycynę. Jesteśmy wychowani w kulturze zachodniej, głównie biochemicznej, medycyny, wiec to wprowadzenie postanowiłem oprzeć na porównaniu tych dwóch systemów. Nie jest to ranking ustalający, który system zdrowotny jest lepszy, ale ogólne rozważania, których konkluzją ma być propozycja skierowana zarówno do poszczególnych osób, jak i do całego społeczeństwa (również osób odpowiedzialnych za system opieki zdrowotnej), w jakim zakresie możliwe i celowe jest użycie metod tradycyjnej chińskiej medycyny, obok powszechnie stosowanych metod medycyny zachodniej.
• Tradycyjna medycyna chińska jest przede wszystkim systemem prewencyjnym. Terapeuci tradycyjnej chińskiej medycyny mają wielkie osiągniecia w leczeniu pacjentów z zaawansowanymi stadiami chorób, ale nie to odróżnia TCM od innych systemów zdrowotnych.Tradycyjnie głównym zadaniem lekarza TCM jest zapobieganie chorobom. Powstanie choroby u pacjenta traktowane jest jako porażka lekarza opiekujacego się tym pacjentem. W dawnych czasach lekarze byli wynagradzani za opiekę nad pacjentem. W przypadku zachorowania przestawali otrzymywać wynagrodzenie. A jeżeli pacjent był cesarzem lub królem, to lekarze również często tracili życie.
Wczesne wykrywanie chorób jest możliwe, ponieważ tradycyjna medycyna chińska zajmuje się głównie stanem równowagi organizmu i psychiki pacjenta. Każde odchylenie od takiego stanu powinno być jak najszybciej leczone, a pacjent szybko powinien wrócić do stanu równowagi, zanim nastąpi etap choroby, czyli etap manifestacji wyraźnych objawów fizycznych, energetycznych i psychicznych, a w końcu zagrozenie życia pacjenta.
Medycyna chińska potrafi leczyć bardziej rozwinięte stadia chorób, ale nie to jest jej główną siłą. Pacjent powinien być pod stałą opieka lekarza, który wykrywa wszelkie zachwiania równowagi w psychice, energetyce i w fizycznym ciele pacjenta zaraz po ich wystąpieniu.
W dzisiejszych czasach tradycyjna medycyna chińska traci swój podstawowy walor, ponieważ pacjenci przychodzą do terapeutów najczęściej dopiero w wypadku wystąpienia poważnych lub co najmniej niepokojacych objawów. Bardzo często zdarza się, że powodem wizyty u specjalisy chińskiej medycyny jest bezradność lekarzy innych systemów zdrowotnych.
Ten stan należałoby zmienić i uświadomić potencjalnym pacjentom, że zapobieganie chorobom jest najlepszą i najskuteczniejszą formą leczenia. Każdy powrót do zdrowia po poważnym zachwianu równowagi, czy po chorobie wymaga dodatkowgo wydatku energii i osłabia nasze siły, czyniac nas bardziej podatnymi na następne choroby, a konsekwencji skracajac nasze życie. W tym świetle regularne wizyty u terapeuty chińskiej medycyny są bardzo wskazane. Niewskazany jest natomiast fanatyzm i nadmierne przywiazanie do tego, co "musimy zrobić", aby chronić nasze zdrowie i życie.
W medycynie Zachodu chorobę najczęściej wykrywa się dopiero na poziomie fizycznym. Ta tendencja pogłębia się. Jeszcze sto lat temu lekarze zachodni dużo wiecej czasu poświecali pacjentom. Patrzyli na nich, w większym stopniu badali palpacyjnie, wykorzystywali też inne zmysły, nie wyłączjąc intuicji, która znacznie się rozwijała w miarę długoletniej praktyki lekarskiej, obserwowali uwaznie zachowanie pacjentów, ich uwarunkowania rodzinne i środowiskowe.
W dzisiejszych czasah lekarze zachodni mają coraz mniej czasu na obserwację pacjenta. Wiekszość czasu i energii poświecają na analizę wyników badań, wypisywanie recept i prowadzenie dokumentacji lekarskiej. Każdy z nas wielokrotnie przeżył wizytę u lekarza, który prawie nie odrywał oczu od dokumentów medycznych, nie majac czasu na dłuższe spojrzenie na pacjenta. Ten styl pracy lekarzy daje bardzo precyzyjny obraz stanu zdrowia pacjenta, ale tylko na poziomie fizycznym, chemicznym, czy biochemicznym. Oznacza to, ze diagnozy są niezwykle precyzyjne, ale zazwyczaj spóźnione. Pomija się wstępną fazę nierównowagi psychicznej i energetycznej, która doprowadziła do powstania choroby.
• Tradycyjna chińska medycyna jest oparta na systemie energetycznym i psychologiczno-duchowym człowieka. Energia, która powoduje, że rodzimy się i żyjemy jest pierwotna i ważniejsza niż sfera fizyczna, która jest wtórna.
Diagnoza oparta jest na symptomach fizycznych, energetycznych i psychologicznych. Objawy psychiczne i energetyczne są pierwotne i pozwalają wcześniej wykryć chorobę, zanim powstaną anomalie fizyczne.
Przy czym nie należy obawiać się słowa "energia", dlatego że w chińskiej medycynie każde zakłócenie równowagi energetycznej rozpoznaje się poprzez obserwację objawów fizycznych i psychologicznych. Energia Qi jest niewidoczna, ale przejawy jej działania są jak najbardziej naukowo obserwowalne. Precyzyjna diagnoza energetyczna wymaga jednak dużej wiedzy teoretycznej i wielu lat praktyki. Dotyczy to szczególnie niektórych niezwykle subtelnych metod diagnostycznych, takich jak diagnoza z pulsu, czy też diagnoza meridianowa.
W tradycyjnej medycynie chińskiej wyróżnia sie też wiele rodzajów energii witalnej, czyli funkcji, jakie ta energia spełnia w organiźmie. Energie różnicuje się ze wzgledu na sposób ich powstania (z oddechu, pożywienia, itd.), jak i ze względu na ich funkcje (energia obronna Wei Qi, energie poszczególnych narządów Zang Fu itd).
W tradycyjnej medycynie chińskiej podkreśla się też prymat Ducha nad ciałem, przy uwzglednieniu wzajemnego oddziaływania tych sfer. Ściśle mówiac w medycynie chińskiej ciało i Duch stanowią nierozłączną całość nazywaną duchem ożywiającym Jing Shen. Do dobrze nam znanego hasła "w zdrowym ciele zdrowy Duch" można dodać hasło "zdrowy Duch pozwala zachować zdrowe ciało".
W medycynie zachodniej pojęcie energii witalnej jest rzadziej używane, chociaż każdy lekarz i pacjent musi przyznać, że na przykład różnice w reakcjach poszczególnych pacjentów na identyczne terapie można wytłumaczyć tylko różnicami w ich psychice i witalności. W zachodniej medycynie nie ma też podziału na poszczególne energie rządzące ciałem i Duchem człowieka.
• Tradycyjna medycyna chińska jest systemem związanym z naturą. Podstawowe dzieło medycyny chińskiej, przypisywane Żółtemu Cesarzowi, a powstałe około sto lat przed naszą erą jest nie tylko traktatem medycznym. Często mówi się, że jest to dzieło filozoficzne i zawiera wielką madrość życiową. W tych czasach nie rozróżniano jeszcze poszczególnych nauk, a medycyna była częścią ogólnego spojrzenia na świat, które dziś nazywamy filozofią. Według klasycznej chińskiej medycyny nasze zdrowie zależy od bardzo szeroko pojętego otaczajacego nas środowiska. Będą to wpływy pór roku, faz ksieżyca, cyklu dnia i nocy, wpływy klimatu i pogody oraz wpływy ciał niebieskich. Istotne są też wpływy środowiska społecznego i rodziny w której byliśmy wychowani i w otoczeniu której żyjemy.
• W zakresie terapii najważniejszą zasadą tradycyjnej chińskiej medycyny jest leczenie "korzeni" (przyczyn) choroby, a nie jej efektów, czyli objawów. Leczenie objawów jest niewłaściwe z kilku powodów.
Po pierwsze każda terapia obciąża organizm, a obciążanie go leczeniem skutków, a nie przyczyn choroby zmniejsza margines dostępnych sił i środków potrzebnych do własciwego leczenia przyczyn choroby, które wcześniej, czy później musi nastąpić.
Po drugie objawy są potrzebne zarówno dla lekarza, jako wskazówki diagnostyczne, jak i dla pacjenta, jako ostrzeżenie o rozwijającej się w jego organiźmie patologii. Maskowanie objawów uniemożliwa postawienie właściwej diagnozy, a tym samym skuteczne leczenie.
Usuwanie skutków, czy objawów choroby jest właściwe tylko, jeżeli zagrażają one życiu, lub gdy są skrajnie uciążliwe i mogą na przykład spowodować przemęczenie lub załamanie się psychiczne pacjenta.
Zachodnia medycyna najwieksze sukcesy osiąga w leczeniu skutków choroby. Choroby zakaźne szybko i skutecznie leczone są na przykład antybiotykami. Nowotwory równie skutecznie usuwane są operacyjnie. Niestety ani antybiotyki, ani chirurgia nie usuwają przyczyn choroby, tylko jej objawy. Ubocznymi skutkami takich terapii są osłabienie organizmu i zwiększona podatność na ponowne zachorowanie. Chińska medycyna proponuje raczej wzmacnianie i harmonizowanie organizmu przed cieżkim zachorowaniem, bo wtedy może byc już za późno.
• Tradycyjna medycyna chińska jest systemem całościowym.
Człowieka traktuje się jako jedną całość. Nie można na przykład mieć zupełnie zdrowej sfery psychicznej przy zaburzonej pracy narządów wewnętrznych i odwrotnie. Dolegliwości górnych kończyn często są leczone w obrębie konczyn dolnych, a choroby dolnych części ciała w górnych jego partiach.
W zachodniej medycynie możliwa, a nawet wskazana jest ścisła specjalizacja, podczas gdy specjalista chińskiej medycyny, nawet kiedy leczy lokalne zaburzenie, musi widzieć całość uwarunkowań i zależności istniejacych w ciele i w psychice pacjenta.
Konkluzja:
Zachodnia medycyna odnosi wielkie sukcesy w leczeniu chorób zakaźnych, w leczeniu operacyjnym w wypadku urazów i w wielu innych przypadkach.
Aby zaspokoić zapotrzebowanie społeczne należy uzupełnić ją o system zdrowotny, który spełnia następujace warunki:
• zapewnia wczesną diagnozę, co pozwoli zmniejszyć koszty leczenia i niepełnosprawności pacjentów
• jest tani w zastosowaniu
• nie powoduje negatywnych skutków ubocznych, prowadzących do osłabienia organizmu i wzmożonej podatności na zachorowania
• sięga do przyczyn choroby, nie zadawalając się usuwaniem towarzyszących jej objawów
Systemem zdrowotnym spełniajacym te warunki jest właśnie tradycyjna chińska medycyna.
zobacz:
